سهمیه بنزین در ۱۱ استان به ۱۶۰ لیتر رسید؛ محدودیت استفاده از کارت سوخت جایگاه‌ها

طرح اختصاص ۵۰ لیتر بنزین اضافی با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان به کارت‌های سوخت شخصی، از ابتدای آبان ۱۴۰۵ به مناطق بیشتری از کشور گسترش یافته است. با اجرای این طرح، مجموع سهمیه ماهانه خودروهای مشمول به ۱۶۰ لیتر می‌رسد و هم‌زمان استفاده عمومی از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها محدودتر می‌شود.

براساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، این برنامه با هدف ساماندهی توزیع بنزین، کاهش وابستگی به کارت‌های جایگاه و کنترل مصرف سوخت اجرا می‌شود.

جزئیات سهمیه ۱۶۰ لیتری بنزین

در مناطق مشمول طرح، علاوه بر سهمیه‌های معمول بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی، ۵۰ لیتر بنزین با نرخ سوم به کارت‌های سوخت شخصی اختصاص یافته است.

بنابراین، هزینه استفاده کامل از سهمیه ۱۶۰ لیتری در یک ماه، ۷۴۰ هزار تومان خواهد بود. البته سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ سوم تنها به کارت‌های سوخت خودروهای مشمول این طرح اختصاص می‌یابد و اجرای آن هنوز سراسری نشده است.

کدام استان‌ها مشمول سهمیه جدید بنزین هستند؟

به گفته نعمت‌الله نجفی، مدیر عملیات شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، اجرای طرح ابتدا از استان کرمان آغاز شد و سپس به مناطق زاهدان و چابهار در سیستان و بلوچستان و استان خراسان جنوبی گسترش یافت.

از ابتدای آبان نیز هشت استان دیگر شامل خراسان شمالی، خراسان رضوی، یزد، هرمزگان، اردبیل، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و کردستان به طرح اضافه شده‌اند.

بر این اساس، طبق آخرین توضیحات مدیر عملیات شرکت ملی پخش، طرح در ۱۱ استان و ۱۵ منطقه عملیاتی اجرا می‌شود.

آیا کارت‌های سوخت اضطراری جمع‌آوری می‌شوند؟

هم‌زمان با افزایش سهمیه کارت‌های شخصی، استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در مناطق مشمول محدود شده است.

با این حال، براساس توضیحات سخنگوی شرکت ملی پخش، کارت‌های جایگاه به‌طور کامل جمع‌آوری نشده‌اند و همچنان برای برخی موارد ضروری، از جمله خودروهای امدادی، عملیاتی، اورژانسی و بعضی خودروهای دارای پلاک منطقه آزاد قابل استفاده خواهند بود.

هدف از این تصمیم، هدایت رانندگان به استفاده از کارت سوخت شخصی و کاهش امکان عرضه خارج از شبکه بنزین عنوان شده است.

پس از پایان سهمیه ۱۶۰ لیتری چگونه سوخت‌گیری کنیم؟

یکی از ابهامات طرح جدید، نحوه تأمین بنزین برای رانندگانی است که مصرف ماهانه آن‌ها از ۱۶۰ لیتر فراتر می‌رود.

پیش از این، استفاده از کارت اضطراری جایگاه راهی برای دریافت بنزین پس از پایان سهمیه کارت شخصی بود؛ اما محدود شدن دسترسی عمومی به این کارت‌ها می‌تواند برای رانندگان پرمصرف، خودروهای فعال در مشاغل حمل‌ونقل و افرادی که مسافت زیادی طی می‌کنند، مشکل ایجاد کند.

در اطلاعات منتشرشده، سازوکار عمومی و مشخصی برای دریافت بنزین پس از پایان تمام سهمیه‌های کارت شخصی در مناطق مشمول اعلام نشده است. این موضوع ممکن است علاوه بر افزایش مراجعه به جایگاه‌ها، زمینه استفاده غیررسمی از سهمیه سایر خودروها را نیز فراهم کند.

محدودیت سوخت‌گیری و احتمال افزایش صف جایگاه‌ها

در کنار تغییر سهمیه‌ها، محدودیت مقدار سوخت‌گیری در هر نوبت نیز در برخی مناطق اعمال شده است. طبق گزارش‌های منتشرشده، سقف سوخت‌گیری در تهران و مراکز استان‌ها ۲۵ لیتر و در سایر مناطق ۱۵ لیتر عنوان شده است.

چنین محدودیتی اگرچه می‌تواند به مدیریت موجودی بنزین جایگاه‌ها کمک کند، اما ممکن است رانندگان را به مراجعه مکرر وادار کند و باعث افزایش ازدحام شود.

از سوی دیگر، محدودسازی کارت‌های اضطراری در مناطقی که سهمیه نرخ سوم دریافت می‌کنند، مسئله متفاوتی است؛ زیرا پس از پایان سهمیه شخصی، ممکن است دسترسی به سوخت مازاد با محدودیت بیشتری همراه شود.

آیا سهمیه جدید بنزین سراسری می‌شود؟

مسئولان شرکت ملی پخش اعلام کرده‌اند که توسعه طرح به سایر مناطق کشور پس از بررسی نتایج مراحل اولیه انجام خواهد شد. با این حال، هنوز زمان مشخصی برای اجرای سراسری آن اعلام نشده است.

مالکان خودروهایی که کارت سوخت شخصی ندارند یا کارت آن‌ها مفقود شده است نیز می‌توانند درخواست صدور کارت جدید را از طریق سامانه fcs.niopdc.ir ثبت کنند.

در مجموع، افزایش سهمیه کارت‌های شخصی به ۱۶۰ لیتر می‌تواند نیاز بخشی از رانندگان به کارت جایگاه را کاهش دهد؛ اما تعیین تکلیف سوخت‌گیری پس از پایان سهمیه و شفاف‌سازی درباره محدودیت کارت‌های اضطراری، از مهم‌ترین مسائل اجرایی این طرح خواهد بود.

فقط سهمیه بنزین ۱۵۰۰ تومانی ذخیره می‌شود

مهر 1405: مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران اعلام کرد که تنها سهمیه بنزین ۱۵۰۰ تومانی قابلیت ذخیره‌سازی در کارت سوخت را دارد و سهمیه ۳۰۰۰ تومانی در پایان هر ماه حذف می‌شود. هم‌زمان، روش جدید استفاده از کارت اضطراری جایگاه‌ها در ۱۰۰ پمپ‌بنزین تهران به اجرا درآمده است.

عباس باصفا در واکنش به اخبار منتشرشده درباره امکان ذخیره سهمیه دوم بنزین تأکید کرد که سهمیه ماهانه ۶۰ لیتری بنزین ۱۵۰۰ تومانی حداکثر تا سه ماه و سقف ۱۸۰ لیتر در کارت سوخت باقی می‌ماند.

به این ترتیب، اگر مالک خودرو سه ماه از سهمیه خود استفاده نکند، موجودی کارت به ۱۸۰ لیتر می‌رسد و تا زمانی که بخشی از آن مصرف نشود، سهمیه جدیدی به موجودی اضافه نخواهد شد.

در مقابل، سهمیه ماهانه ۵۰ لیتری بنزین ۳۰۰۰ تومانی قابل انتقال به ماه بعد نیست و مقدار مصرف‌نشده آن در پایان ماه از بین می‌رود.

کدام خودروها از سهمیه بنزین یارانه‌ای محروم می‌شوند؟

شهریور 1405: براساس ضوابط جدید سهمیه‌بندی بنزین، خودروهای دولتی، وارداتی، نوشماره و دارای پلاک مناطق آزاد و ویژه مشمول سهمیه بنزین با نرخ‌های اول و دوم نخواهند شد.

همچنین برای افرادی که بیش از یک خودرو دارند، سهمیه یارانه‌ای تنها به یک خودرو اختصاص می‌یابد و خودروهای دوم به بعد از سهمیه‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی برخوردار نمی‌شوند.

سهمیه و نرخ‌های اعلام‌شده به این ترتیب است:

• نرخ اول: ماهانه ۶۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان؛ مانده سهمیه حداکثر تا سه ماه قابل ذخیره است.

• نرخ دوم: ماهانه ۵۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان؛ مانده این سهمیه به ماه بعد منتقل نمی‌شود.

• نرخ سوم: هر لیتر ۱۰ هزار تومان با کارت اضطراری جایگاه.

بر این اساس، خودروهایی که مشمول سهمیه نرخ اول و دوم نیستند، برای سوخت‌گیری از سازوکار نرخ سوم استفاده خواهند کرد.

خودروهای نوشماره و وارداتی همچنان سهمیه بنزین دارند

رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، اعلام کرد خودروهای نوشماره و وارداتی همچنان طبق روال قبلی سهمیه بنزین دریافت می‌کنند و محدودیت جدیدی برای سهمیه آنها در نظر گرفته نشده است. با این حال، استفاده از بنزین مازاد برای این خودروها با نرخ سوم محاسبه خواهد شد.

به گفته وی، خودروهایی که سهمیه‌های اول و دوم را دریافت می‌کنند، امکان استفاده از ۲۰ لیتر بنزین با نرخ سوم از کارت سوخت شخصی خود را نیز دارند. همچنین استفاده از کارت جایگاه با نرخ لیتری ۱۰ هزار تومان امکان‌پذیر است.

در مناطق آزاد نیز نرخ سوم برای خودروهای وارداتی اعمال می‌شود، اما خودروهای عادی همچنان سهمیه‌های معمول خود را دریافت خواهند کرد.

نرخ سوم بنزین ۱۰ هزار تومان شد

از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوم بنزین افزایش می‌یابد و قیمت سوخت‌گیری با کارت جایگاه‌ها به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر می‌رسد. با این حال، سهمیه‌های اول و دوم خودروهای شخصی بدون تغییر در میزان و قیمت ادامه خواهد داشت.

بر این اساس، خودروهای شخصی همچنان ماهانه ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی دریافت می‌کنند و افزایش قیمت تنها مربوط به مصرف خارج از این سهمیه‌ها و استفاده از کارت جایگاه است.

سهمیه موتورسیکلت‌ها نیز تغییری نکرده و شامل ۲۵ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۲۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی در ماه خواهد بود.

کارت‌های آزاد جایگاه شناسه‌دار می‌شوند

هم‌زمان با افزایش نرخ سوم، شیوه استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه نیز تغییر خواهد کرد. براساس برنامه اعلام‌شده، طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های جایگاه که به‌صورت آزمایشی در دو جایگاه تهران آغاز شده، از ابتدای مهرماه گسترش می‌یابد و قرار است تا پایان مهر در سراسر کشور اجرا شود.

در این طرح، مصرف‌کننده هنگام استفاده از کارت جایگاه از طریق کارت بانکی و سامانه مانا احراز هویت می‌شود. به این ترتیب امکان رصد میزان سوخت‌گیری هر فرد حتی هنگام استفاده از کارت جایگاه فراهم خواهد شد.

هدف از این تغییر، افزایش شفافیت مصرف و کاهش استفاده غیرمتعارف از کارت‌های آزاد عنوان شده است. در حال حاضر سهم سوخت‌گیری با کارت جایگاه به حدود ۴۸ درصد رسیده و تقریباً نیمی از بنزین مصرفی کشور بدون استفاده از کارت سوخت شخصی توزیع می‌شود.

مصرف بنزین به حدود ۱۴۸ میلیون لیتر در روز رسید

افزایش نرخ سوم در شرایطی اجرا می‌شود که مصرف بنزین همچنان در سطح بالایی قرار دارد. در هشت روز ابتدایی شهریور، یک میلیارد و ۱۸۵ میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف شده که میانگین روزانه آن حدود ۱۴۸ میلیون لیتر است.

همچنین میانگین مصرف در پنج ماه گذشته حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز و متوسط تولید حدود ۱۲۲ میلیون لیتر اعلام شده است؛ بنابراین بخشی از کسری بنزین کشور از طریق واردات تأمین می‌شود.

صدور سریع‌تر کارت سوخت

با افزایش اهمیت استفاده از کارت شخصی، ظرفیت صدور کارت سوخت نیز افزایش یافته و طبق اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، در برخی موارد امکان صدور یک‌روزه کارت فراهم شده است. متقاضیان می‌توانند از طریق دفاتر پلیس +۱۰ یا سامانه درخواست کارت هوشمند سوخت برای دریافت کارت اقدام کنند.

در مجموع، از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ تغییری در سهمیه‌های یارانه‌ای خودروهای شخصی ایجاد نمی‌شود و مهم‌ترین تغییر، افزایش نرخ کارت جایگاه از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان است. در مرحله بعد نیز با شناسه‌دار شدن کارت‌های آزاد، امکان رصد دقیق‌تر مصرف بنزین در جایگاه‌ها فراهم خواهد شد.

کاهش سهمیه بنزین قطعی شد؛ نرخ بنزین مازاد هنوز مشخص نیست

محسن حاجی‌میرزایی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور، از قطعی شدن کاهش سهمیه بنزین خبر داد. بر اساس توضیحات او، قیمت بنزین در سهمیه‌های فعلی افزایش نخواهد یافت، اما مصرف‌کنندگانی که بیش از سهمیه تعیین‌شده سوخت دریافت کنند، باید بنزین مازاد را با نرخ بالاتری خریداری کنند.

با این حال، دولت هنوز درباره میزان کاهش سهمیه، قیمت بنزین مازاد و زمان اجرای این تغییرات تصمیم نهایی نگرفته است.

چرا سهمیه بنزین کاهش می‌یابد؟

به گفته رئیس دفتر رئیس‌جمهور، فاصله زیاد قیمت بنزین در ایران با قیمت منطقه‌ای و همچنین افزایش مصرف در مقایسه با ظرفیت تولید، ادامه وضعیت فعلی را دشوار کرده است. کاهش تولید بنزین در پی آسیب به بخشی از زیرساخت‌ها در شرایط جنگی نیز از دیگر دلایل مطرح‌شده برای ضرورت مدیریت مصرف است.

حاجی‌میرزایی تأکید کرده است که دولت در شرایط فعلی ناچار به مداخله در نظام توزیع بنزین است و بخشی از این مداخله از طریق کاهش سهمیه‌ها انجام خواهد شد.

سهمیه اول فعلاً بدون تغییر می‌ماند

جزئیات دقیق سهمیه جدید هنوز اعلام نشده است. با این حال، پیش از این محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، گفته بود سهمیه نخست بنزین قرار نیست کاهش پیدا کند و تغییرات بیشتر متوجه سهمیه دوم خواهد بود.

از ابتدای مرداد نیز سهمیه دوم خودروهای شخصی از ۷۰ به ۵۰ لیتر در ماه کاهش یافته، در حالی که سهمیه نخست ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان بدون تغییر باقی مانده است. بنابراین در حال حاضر سقف استفاده از دو سهمیه یارانه‌ای خودروهای شخصی ۱۱۰ لیتر در ماه است.

قیمت بنزین مازاد هنوز تعیین نشده است

مهم‌ترین ابهام طرح دولت، نرخ بنزین پس از اتمام سهمیه‌ها است. رئیس دفتر رئیس‌جمهور اعلام کرده که مصرف بیش از سهمیه با قیمت بالاتری محاسبه خواهد شد، اما هنوز رقم مشخصی برای آن تعیین نشده است.

رقم‌هایی مانند ۱۰ هزار تومان یا نرخ‌های بالاتر در فضای رسانه‌ای مطرح شده‌اند، اما هیچ‌کدام تاکنون قیمت رسمی بنزین مازاد نیستند. دولت همچنان در حال بررسی گزینه‌های مختلف است و اعلام کرده هر تصمیم نهایی پیش از اجرا به مردم اطلاع داده خواهد شد.

دولت بین کنترل مصرف و تبعات افزایش قیمت

دولت از یک سو با رشد مصرف، کسری تولید و اختلاف قیمت بنزین با کشورهای منطقه مواجه است و از سوی دیگر، افزایش قیمت سوخت می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و فشار تورمی ایجاد کند.

به همین دلیل، تصمیم فعلی دولت بیشتر بر کاهش دسترسی به بنزین یارانه‌ای متمرکز شده است تا افزایش مستقیم قیمت سهمیه‌های موجود. مرحله بعدی طرح، یعنی تعیین نرخ بنزین مازاد، همچنان در حال بررسی است.

در نتیجه، فعلاً تنها بخش قطعی ماجرا کاهش سهمیه بنزین است؛ نرخ بنزین مازاد، میزان دقیق کاهش سهمیه و زمان اجرای مرحله بعد هنوز مشخص نشده است.

سه سناریوی دولت برای مدیریت بنزین؛ تصمیم‌گیری تا ۱۵ روز آینده

دولت در حالی به‌دلیل فاصله میان تولید و مصرف بنزین به دنبال اصلاح شیوه توزیع سوخت است که طبق اعلام رئیس سازمان بهینه‌سازی، سه سناریو برای مدیریت مصرف روی میز قرار دارد و قرار است طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده درباره یکی از آنها تصمیم‌گیری شود. هیچ‌کدام از این طرح‌ها هنوز به تصویب نهایی نرسیده‌اند.

سناریوی اول؛ محدودیت عرضه بدون افزایش قیمت

در این مدل، قیمت بنزین تغییر نمی‌کند، اما عرضه روزانه به سقف تولید داخلی یعنی حدود ۱۲۱ میلیون لیتر محدود می‌شود. پس از مصرف این میزان، عرضه در جایگاه‌ها متوقف خواهد شد.

سناریوی دوم؛ سهمیه‌بندی خودروها و بنزین آزاد

در این طرح، ۱۲۱ میلیون لیتر بنزین تولیدی میان خودروهای موجود سهمیه‌بندی می‌شود. مالکان خودرو می‌توانند تا سقف سهمیه از بنزین یارانه‌ای استفاده کنند و مصرف بیشتر با نرخ آزاد محاسبه خواهد شد.

سناریوی سوم؛ اختصاص سهمیه به افراد

متفاوت‌ترین گزینه، اختصاص سهمیه به کد ملی افراد به جای خودروهاست. در این مدل، داشتن خودرو شرط دریافت سهمیه نیست و به هر فرد حدود ۳۰ لیتر بنزین در ماه اختصاص می‌یابد. همچنین امکان انتقال یا خریدوفروش سهمیه پیش‌بینی شده است.

در این سناریو، روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر بنزین نیز به حمل‌ونقل عمومی، تاکسی‌ها و ناوگان خدماتی اختصاص می‌یابد تا افزایش هزینه سوخت به قیمت حمل‌ونقل و کالاها منتقل نشود. همچنین برنامه‌هایی برای توسعه ناوگان برقی و گازسوز شامل ورود ۴۰۰ هزار موتورسیکلت برقی، ۱۳۰ هزار وانت گازسوز و ۷۳۰۰ اتوبوس در سه سال مطرح شده است.

به گفته رئیس سازمان بهینه‌سازی، دولت پیش از اجرای هر طرح، جزئیات آن را به مردم اعلام خواهد کرد و قرار نیست تصمیمی بدون اطلاع‌رسانی قبلی اجرا شود. سخنگوی دولت نیز اعلام کرده است زمان اعلام رسمی، پس از جمع‌بندی نهایی دولت خواهد بود.

در پس این تصمیم‌ها، ناترازی تولید و مصرف بنزین قرار دارد؛ تولید روزانه حدود ۱۲۱ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف در برخی روزها به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر می‌رسد.

کاهش سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه به ۱۵ لیتر

دولت در ادامه سیاست‌های مدیریت مصرف سوخت، سقف سوخت‌گیری با کارت جایگاه را از این پس به ۱۵ لیتر کاهش داد. این تصمیم همزمان با کاهش سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی از ۷۰ لیتر به ۵۰ لیتر در ماه اجرایی شده و با هدف کنترل مصرف بنزین، به‌ویژه در ایام اوج سفرهای تابستانی و اربعین، اتخاذ شده است.

پیامدهای محدودیت جدید

با اعمال این محدودیت، رانندگانی که سهمیه ۱۵۰۰ تومانی و ۳۰۰۰ تومانی خود را مصرف کرده‌اند، برای سوخت‌گیری با کارت جایگاه تنها امکان دریافت ۱۵ لیتر بنزین در هر نوبت را خواهند داشت. به همین دلیل، انتظار می‌رود مراجعات به جایگاه‌ها افزایش یافته و صف‌های سوخت‌گیری طولانی‌تر شود.

دیدگاه کارشناسان

برخی کارشناسان معتقدند این محدودیت لزوماً به کاهش مصرف بنزین منجر نخواهد شد و حتی ممکن است با افزایش مراجعات به جایگاه‌های سوخت، ترددهای غیرضروری و زمان انتظار رانندگان را بیشتر کند. به باور این گروه، مدیریت پایدار مصرف سوخت نیازمند راهکارهای بلندمدتی مانند توسعه حمل‌ونقل عمومی، نوسازی ناوگان فرسوده و عرضه خودروهای کم‌مصرف است.

کاهش سهمیه بنزین 3 هزار تومانی

مرداد 1405: سخنگوی دولت از کاهش سهمیه بنزین با نرخ ۳ هزار تومان خبر داد. بر این اساس، سهمیه ماهانه این نرخ از ۷۰ لیتر به ۵۰ لیتر کاهش یافته است. پیش از این نیز در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر کاهش پیدا کرده بود.

وی در عین حال تأکید کرد که تاکنون هیچ تصمیم نهایی درباره تغییر قیمت بنزین در جایگاه‌های سوخت اتخاذ نشده و در صورت نهایی شدن هرگونه تصمیم، اطلاع‌رسانی رسمی از سوی دولت انجام خواهد شد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر شایعات مختلفی درباره تغییر نرخ بنزین و اصلاح نظام سهمیه‌بندی مطرح شده بود.

در شرایط فعلی، خودروهای شخصی همچنان ماهانه ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی دریافت می‌کنند. این سهمیه قابلیت ذخیره‌سازی روی کارت سوخت را دارد و حداکثر تا 180 لیتر (معادل سهمیه سه ماه) قابل ذخیره است.

در نرخ دوم، سهمیه بنزین ۳ هزار تومانی از این پس به ۵۰ لیتر در ماه کاهش یافته است. این سهمیه برخلاف بنزین ۱۵۰۰ تومانی، قابلیت ذخیره روی کارت سوخت را ندارد.

پس از پایان سهمیه‌های اول و دوم، یا در صورت استفاده از کارت سوخت جایگاه، بنزین با نرخ ۵ هزار تومان در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد.